W co inwestować?

Duża ilość produktów oszczędnościowych i inwestycyjnych na rynku sprawia, że osoby, które posiadają nadwyżki finansowe i chcą pomnażać swój kapitał często mają problem z wyborem, który spełniałby ich oczekiwania i preferencje.

Produkty, które oferuje banki zazwyczaj przedstawiane są jako pewne inwestycje zapewniające wysokie zyski. W praktyce jest to niemożliwe, gdyż oczekiwana wartość stopy zwrotu zależy w dużej mierze od poniesionego ryzyka, horyzontu czasowego inwestycji, wielkości, a także płynności posiadanego kapitału.

Niniejsze zestawienie jest adresowane dla osób, które chcą w sposób świadomy i przemyślany powierzyć swoje pieniądze instytucjom finansowym w celu generowania dodatkowych zysków.

Rodzaje produktów oszczędnościowych i inwestycyjnych, a poziom ryzyka inwestycyjnego

Głównym kryterium różnicującym poszczególne rodzaje produktów oszczędnościowych i inwestycyjnych jest poziom ryzyka, od którego zależy wysokość potencjalnej stopy zwrotu. Na rynku usług finansowych można wyodrębnić produkty o:

  • niskim stopniu ryzyka inwestycyjnego (terminowe lokaty bankowe, konta oszczędnościowe, obligacje Skarbu Państwa, polisolokaty),
  • umiarkowanym stopniu ryzyka (produkty strukturyzowane),
  • wysokim stopniu ryzyka (fundusze inwestycyjne).

W przypadku funduszy inwestycyjnych wszystko zależy od strategii inwestycyjnej, która może uwzględniać alokację większości jednostek uczestnictwa w bezpieczne instrumenty finansowe (obligacje Skarbu Państwa, rynek pieniężny itp.). Nie mniej jednak na potrzeby niniejszego zestawienia pominięto takie formy pomnażania kapitału jak samodzielna gra na Giełdzie Papierów Wartościowych za pośrednictwem rachunku maklerskiego, inwestycje alternatywne lub w nieruchomości które wymagają pokaźnego kapitału oraz dużej wiedzy z zakresu ekonomii i funkcjonowania rynków finansowych.

Bezpieczne inwestycje ? lokata bankowa, konto oszczędnościowe, obligacje, a może polisolokata?

Lokaty bankowe i konta oszczędnościowe należą do najbezpieczniejszych form pomnażania własnego kapitału. Charakteryzują się bardzo niskim ryzykiem inwestycyjnym, gdyż są objęte Bankowym Funduszem Gwarancyjnym (BFG), który w razie kłopotów finansowych banku lub SKOKU zapewnia ochronę kapitału do równowartości w złotych 100 tys. euro. Oprocentowanie lokat terminowych i kont oszczędnościowych może być stałe lub zmienne i zależy przede wszystkim od wysokości stóp procentowych określanych przez Radę Polityki Pieniężnej (RPP).

Lokaty bankowe są pisemną umową pomiędzy klientem, a bankiem lub Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo Kredytową, w której instytucje zobowiązują się do wypłacenia należnych odsetek po upłynięciu czasu trwania lokaty. Decydując się na lokatę bankową warto wziąć pod uwagę takie czynniki jak: minimalna kwota wymagana do założenia lokaty, czas trwania (od 1 dnia do nawet 60 miesięcy), częstotliwość kapitalizacji odsetek oraz wysokość oprocentowania. Założenie lokaty terminowej wiąże się zazwyczaj z zamrożeniem naszych środków, dlatego przed podpisaniem umowy z bankiem dobrze jest zapoznać się z ewentualnymi konsekwencjami przedterminowego zerwania lokaty. W większości sytuacji wcześniejsza wypłata kapitału wiąże się z utratą całości lub części odsetek. Oprócz standardowych terminowych lokat bankowych o stałym oprocentowaniu i kapitalizacji odsetek na koniec umowy można wyróżnić m.in.:

  • lokatę rentierską (przeznaczoną zazwyczaj dla klientów posiadających duży kapitał; generowane odsetki są automatycznie oddawane do dyspozycji klienta na wskazany wcześniej rachunek bankowy, zapewniając tym samym stały, pasywny dochód),
  • lokatę progresywną (daje możliwość dokonywania wpłat do kapitału bazowego; ilość i wysokość wpłat określona przez bank; z każdą kolejną wpłatą wzrasta oprocentowanie przyczyniając się tym samym do zwiększenia zysków)
  • lokaty negocjowane (przeznaczone dla zamożnych klientów, którzy mogą negocjować z bankiem poszczególne warunki umowy)
  • lokaty automatyczne (po przekroczeniu pewnego progu dochodowego na rachunku bankowym, bank automatycznie zamraża nadwyżkę finansową i nalicza od niej odsetki wg zasad ustalonych wcześniej z klientem)

Istotnym czynnikiem wpływającym na zyski z lokat terminowych jest forma oprocentowania, która może być stała lub zmienna. Oprocentowanie stałe jest o wiele korzystniejsze w warunkach słabej koniunktury gospodarczej oraz niskiej inflacji, która zazwyczaj wpływa na obniżkę stóp procentowych. Z kolei oprocentowanie zmienne (ustalane na podstawie stawki WIBOR) przynosi większe zyski w warunkach dobre koniunktury (szczególnie w przypadku prognozowanego wzrostu stóp procentowych).

Kolejnym ważnym czynnikiem, który może zmaksymalizować nasze zyski z lokat bankowych jest okres trwania umowy. Zazwyczaj wraz z wydłużeniem czasu trwania lokaty terminowej wzrasta oprocentowanie brutto. Wysokie oprocentowanie nie musi jednak oznaczać wysokich zysków. Trzeba bowiem pamiętać o inflacji, czyli spadku wartości pieniądza wynikającym ze wzrostu cen najpopularniejszych dóbr i usług.

Częstotliwość kapitalizacji odsetek również wpływa na finalny zysk z lokaty terminowej. Im częściej odsetki są doliczane do kapitału bazowego, tym wyższe odsetki otrzymujemy w terminie zapadalności lokaty.

Duże bezpieczeństwo oraz niskie ryzyko inwestycyjne wiąże się również z niskimi zyskami, dlatego lokaty bankowe (szczególnie w okresie rekordowo niskich stóp procentowych) są dość nisko oprocentowane. Aktualnie najatrakcyjniejszą ofertę standardowej lokaty terminowej na okres 12 miesięcy posiada SK Bank (4,5% w skali roku) oraz BZ WBK (3,5% w skali roku). Zgodnie z przewidywaniami ekonomistów niski wskaźnik inflacji powinien się utrzymać do końca 2015 roku, dlatego wybór lokaty na okres 12 miesięcy może przynieść skromne zyski. Przy wyborze lokat na krótszy okres należy pamiętać o tym, ze oprocentowanie brutto podawane jest zawsze w skali roku.

 

Konta oszczędnościowe są w zasadzie połączeniem tradycyjnej lokaty terminowej z rachunkiem ROR. Kluczowym różnicą jest przepływ kapitału w przypadku konta oszczędnościowego, co pozwala na swobodne wpłacanie i wypłacanie posiadanych środków. Aktualnie na rynku najatrakcyjniejsze oferty kont oszczędnościowych zapewniają oprocentowanie w okolicach 3% w skali roku. Często można się spotkać z promocjami, które pozwalają skorzystać z oprocentowania w wysokości około 4% w skali roku przez pierwsze 3 miesiące po założeniu konta. Aby z nich skorzystać banki nakładają dodatkowe warunki do spełnienia, takie jak obowiązkowe konto osobiste, czy wysoka minimalna wpłata, konieczna do skorzystania z produktu.

Alternatywą dla lokat terminowych i kont oszczędnościowych w przypadku bezpiecznych inwestycji o niskim charakterze ryzyka są obligacje Skarbu Państwa. Tego rodzaju inwestycje należą do najbezpieczniejszych na rynku. (ryzyko bankructwa kraju aktualnie wydaje się mało prawdopodobne). Obligacje, czyli papiery dłużne są umową, w której emitent (w tym przypadku Skarb Państwa) zobowiązuje się do wypłaty zainwestowanego kapitału wraz z odsetkami po wygaśnięciu umowy. Na oficjalnej stronie internetowej obligacjeskarbowe.pl można zapoznać się z następującą ofertą:

Nietrudno zauważyć, że aktualna oferta papierów dłużnych Skarbu Państwa gwarantuje bardzo niskie oprocentowanie, ze względu na panującą deflację oraz spowolnienie gospodarcze. Inwestycja w obligacje dwuletnie wydaje się nie opłacalne, szczególnie w kontekście prognozowanego wzrostu inflacji w 2016 roku.

Polisolokaty należą do nielicznych grup produktów oszczędnościowych, które pozwalają na ominięcie 19% podatku od zysków kapitałowych. Głównym problemem jest ich słaba dostępność ? wiele banków nie posiada ich już w swojej ofercie. Polisolokaty są połączeniem ubezpieczenia na życia oraz tradycyjnej lokaty bankowej. Potencjalny zysk (odsetki) są z góry ustalone z tytułu dożycia do końca umowy polisolokaty. Aktualnie na rynku jedynie Credit Agricole oferuje produkt łączący w sobie ubezpieczenie na życie oraz standardową lokatę. Okres trwania umowy wynosi 1 rok (z możliwością przedłużenia), a oprocentowanie 1,95%. Uwzględniając ulgę podatkową (19% podatek Belki) realne oprocentowanie netto kształtuje się na poziomie około 2,40%. Polisolokata może być zatem ciekawą alternatywą dla obligacji Skarbu Państwa.

 

Inwestycje o umiarkowanym poziomie ryzyka ? produkty strukturyzowane

Produkty strukturyzowane cieszą się coraz większym zainteresowaniem wśród inwestorów ze względu na swoją specyficzną, hybrydową budowę, która łączy w sobie zarówno bezpieczeństwo, jak i możliwość osiągnięcia ponadprzeciętnych zysków. Najprościej rzecz ujmując, struktury są produktami, w których zdecydowanie większa część zainwestowanego kapitału (80-95%) jest lokowana w bezpieczne instrumenty finansowe (takie jak obligacje zerokuponowe lub depozyty bankowe), natomiast pozostała część środków jest przeznaczana na zakup instrumentów pochodnych (tzw. derywaty, czyli opcje lub kontrakty terminowe). Pierwsza część wpłaconych pieniędzy ma za zadanie wypracowanie zysku na takim poziomie, aby zapewnić klientowi ochronę kapitału po upłynięciu okresu inwestycyjnego (zapewnić zwrot zainwestowanego kapitału), natomiast pozostała część środków (20-5% zainwestowanych w opcje) ma przynieść ponadprzeciętne zyski.

Produkty strukturyzowane charakteryzują się przede wszystkim ochroną kapitału, co oznacza, że nawet w przypadku nietrafionej inwestycji odpowiedzialnej za opcje lub kontrakty terminowe po upłynięciu okresu trwania umowy otrzymujemy 100% zwrotu z zainwestowanego kapitału (niektóre produkty strukturyzowane uwzględniają częściową ochronę kapitału, np. 90%, inne zaś ponad 100% zainwestowanych środków). Struktury dają nieograniczone możliwości wykorzystania różnych instrumentów finansowych, dlatego oferty dostępne na rynku różnią się miedzy sobą pod wieloma względami. Opcje mogą opierać się na takich instrumentach bazowych jak: kursy walut, indeksy spółek giełdowych notowanych na GPW i giełdach światowych, ceny surowców i metali szlachetnych, wysokości stóp procentowych, oczekiwanych wartości stóp zwrotu generowanych przez rozmaite fundusze inwestycyjne czy wskaźniki makroekonomiczne (PKB, inflacja itp.).

>Na polskim rynku usług finansowych produkty strukturyzowane są najczęściej opakowane w formie trzech najpopularniejszych rozwiązań:

  • Lokat inwestycyjnych,
  • Funduszy strukturyzowanych (funduszy z ochroną kapitału),
  • Polis inwestycyjnych

Mechanizm generowania zysków wyżej wymienionych produktów strukturyzowanych jest praktycznie identyczny. Większa część środków jest lokowane w bezpieczne instrumenty finansowe mające przynieść zwrot z zainwestowanego kapitału w terminie zapadalności struktury, natomiast pozostała część środków (zwykle 5-20%) jest lokowana w ryzykowne opcje. Wybierając produkt strukturyzowany warto mieć również na uwadze również fakt, że nasze zainwestowane oszczędności są w praktyce zamrożone ? przedterminowe zerwanie umowy lub wypłata środków wiąże się nie tylko z utratą potencjalnych odsetek, ale również z utratą gwarancji ochrony kapitału. Ponadto struktury są inwestycjami średnioterminowymi (najczęściej od 2 do 3 lat), ze względu na swoją hybrydową budowę. Bezpieczna część aktywów musi zarobić na naszą ochronę kapitału, natomiast ryzykowne opcje przy krótkim okresie inwestycyjnym nie przynoszą wysokich stóp zwrotu.

Lokaty strukturyzowane (inwestycyjne) są doskonałą alternatywą dla tradycyjnych lokat terminowych szczególnie w okresie niskich stóp procentowych i słabej koniunktury gospodarczej. Z jednej strony gwarantują 100% zwrot kapitału (najczęstsze rozwiązanie), z drugiej zaś pozwalają osiągnąć zyski na poziomie 5-10% w skali roku (dzięki zastosowaniu części opcyjnej). W praktyce lokaty strukturyzowane wiążą się jednak z pewnym ryzykiem utraty wartości naszych pieniędzy w terminie zapadalności struktury ze względu na inflację. W najgorszym z możliwych scenariuszy, po zakończeniu umowy inwestycja w instrumenty pochodne może okazać się całkowitym fiaskiem. Zgodnie z założeniami ochrony kapitału otrzymamy co prawda 100% kwoty, która wpłaciliśmy, jednak biorąc pod uwagę inflację odnotujemy realnie kilku, a nawet kilkunastoprocentową stratę (w zależności od wartości wskaźnika inflacji). Ponadto po uwzględnieniu obowiązkowej prowizji za zarządzanie naszym kapitałem (nawet do 3-5 procent) oraz podatku Belki (19%) inwestycja w strukturę może okazać się de facto nieatrakcyjna. W optymistycznym scenariuszu, gdy część kapitału odpowiedzialna za inwestycję w opcje okaże się trafna możemy liczyć na zysk w granicach 5-10% w skali roku (im niższy współczynnik procentowy ochrony kapitału, tym większa część środków jest lokowana w opcje, co przekłada się na potencjalnie wyższe stopy zwrotu z inwestycji). Reasumując, lokaty strukturyzowane są ciekawą alternatywą dla osób które akceptują większe ryzyko i oczekują wyższych stóp zwrotu od lokat terminowych. Aktualnie na rynku można znaleźć wiele ofert 2-letnich lokat strukturyzowanych, które gwarantują 100% ochrony kapitału oraz potencjalny, maksymalny zysk w okolicach 5-7% w skali roku. Minimalna wpłata wynosi 1000 zł.

Fundusze inwestycyjne z ochroną kapitału niewiele różnią się od lokat strukturyzowanych. Mechanizm funkcjonowania tego produktu jest bardzo podobny. Jedyną różnicą fakt, iż w funduszach inwestycyjnych wykupuje się tzw. jednostki uczestnictwa. Ponadto fundusze strukturyzowane są bardziej elastyczne niż lokaty inwestycyjne, co pozwala na lepsze dopasowanie produktu do własnych preferencji. Istnieją fundusze z częściową i pełną gwarancją ochrony kapitału. Przy częściowej ochronie większość środków jest lokowana w jednostki uczestnictwa związane z instrumentami pochodnymi, co wiąże się z większym ryzykiem, ale także z większą szansą na wysokie zyski. Decydując się na fundusz strukturyzowany trzeba liczyć się ze średnio lub długoterminowym zamrożeniem naszych środków, kilkuprocentowymi opłatami za zarządzanie oraz podatkiem od zysków kapitałowych.

Najatrakcyjniejszym rozwiązaniem w przypadku produktów strukturyzowanych wydaje się być polisa inwestycyjna, ze względu na zwolnienie z 19% podatku od zysków kapitałowych. Struktura opakowana w produkt ubezpieczeniowy nie jest objęta podatkiem Belki ze względu na fakt, iż uzyskane odsetki w rozumieniu prawa finansowego nie są zyskiem kapitałowym, a świadczeniem. Ze wszystkich produktów strukturyzowanych polisa jest zatem najkorzystniejszym rozwiązaniem łączącym w sobie bezpieczeństwo i możliwość osiągnięcia ponadprzeciętnych zysków. Ogólne warunki umowy polisy strukturyzowanej pod względem oprocentowania, minimalnej wpłaty oraz okresu trwania inwestycji są zbliżone do lokat z instrumentami pochodnymi. Dodatkowo osoba, które zainwestowała swoje oszczędności w polisę strukturyzowaną jest objęta ubezpieczeniem na wypadek śmierci.

 

Produkty charakteryzujące się wysokim poziomem ryzyka ? fundusze inwestycyjne (bez gwarancji ochrony kapitału)

Fundusze inwestycyjne nalezą do inwestycji charakteryzujących się wysokim poziomem ryzyka, gdyż w przeciwieństwie do bezpiecznych produktów oszczędnościowych nie są objęte ustawowym systemem gwarantowania. Oznacza to, że nawet w przypadku zastosowania bezpiecznych strategii inwestycyjnych nasz kapitał nie jest żaden w sposób chroniony, a co za tym idzie ? istnieje ryzyko poniesienia strat finansowych.

Idea funduszy inwestycyjnych polega na zbiorowym inwestowaniu środków pieniężnych. Uczestnicy funduszu wykupując jednostki uczestnictwa nabywają tytuł prawny do udziału w aktywach. Najprościej rzecz ujmując ? inwestorzy wpłacając regularnie swój kapitał nabywają wspomniane prawa do różnych instrumentów finansowych (akcje, obligacje Skarbu Państwa, obligacje korporacyjne, bony), które w zależności od sytuacji na rynku zyskują lub tracą na wartości.

Funduszami inwestycyjnymi zarządzają Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych (TFI), które oferują produkty o bardzo zróżnicowanej strategii. W przypadku kryterium polityki inwestycyjnej wyróżnia się trzy podstawowe rodzaje funduszy:

  • Fundusze bezpieczne (wśród których wyróżnia się fundusze pieniężne oraz dłużne)
  • Fundusze mieszane (m.in. zrównoważone, stabilnego wzrostu czy aktywnej alokacji)
  • Fundusze agresywne (akcji)

Innym kryterium podziału może być również dostępność, dlatego też wyróżnia się fundusze inwestycyjne otwarte (FIO), specjalistyczne fundusze otwarte (SFIO) oraz zamknięte (FIZ). Najpopularniejszym rodzajem są fundusze inwestycyjne otwarte, dedykowane dla wszystkich uczestników rynku.

Jak już zostało to na wstępie podkreślone ? fundusze inwestycyjne nie należą do bezpiecznych form pomnażania własnego kapitału ze względu na brak ustawowego systemu gwarantowania (wyjątek ? fundusz inwestycyjny z gwarancją ochrony kapitału). Prawdą jest, że fundusze, w których większość środków jest lokowanych w instrumenty rynku pieniężnego są stosunkowo bezpieczne. Nie oznacza to jednak, że ryzyko poniesienia straty nie istnieje ? jest ono co najwyżej bardzo mocno zredukowane. Zwiększenie poziomu bezpieczeństwa wiąże się także z niskimi zyskami. Analizując wyniki niektórych funduszy, w których 90% kapitału jest inwestowane w instrumenty rynku pieniężnego nie trudno dojść do wniosku, że stopa zwrotu kształtuje się na poziomie terminowych lokat bankowych, a nawet niższym. Realny zysk jest również niższy ze względu na obowiązkowe opłaty za zarządzanie dla TFI. Stopa zwrotu w przypadku funduszy pieniężnych zależy bowiem w dużej mierze od wysokości stóp procentowych, a te na chwile obecną są na rekordowo niskim poziomie.

W przypadku bezpiecznych funduszy inwestycyjnych warto wspomnieć nieco więcej o tzw. funduszach dłużnych. Portfel modelowy opiera się wówczas na 90% alokacji kapitału w obligacje Skarbu Państwa lub obligacje korporacyjne. Papiery dłużne emitowane przez przedsiębiorstwa oferują od kilku do nawet kilkunastu procent w skali roku, w zależności od ich wielkości, kondycji finansowej, pozycji na rynku i kilku innych czynników. Należy również pamiętać o tym, że w przypadku instrumentów dłużnych zawsze istnieje pewne ryzyko kredytowe związane z niewypłacalnością emitenta.

Obligacje korporacyjne emitowane przez wielkie przedsiębiorstwa, które posiadają dużą płynność finansową posiadają niższe oprocentowanie w stosunku do papierów dłużnych mniejszych firm o niższej płynności. Wiąże się to z faktem, iż ryzyko kredytowe niewypłacalności emitenta jest dużo niższe, co sprawia, że inwestycja staje się o wiele bezpieczniejsza. W warunkach niewielkiej inflacji oraz niskiego poziomu stóp procentowych dobrze zarządzane fundusze dłużne, w których większa część środków jest inwestowana w obligacje korporacyjne przeciętnie osiągają wyższe stopy zwrotu niż fundusze pieniężne i fundusze obligacji Skarbu Państwa.

Fundusze inwestycyjne mieszane są połączeniem aktywów o wysokim poziomie ryzyka mogących przynieść wysokie zyski (akcje spółek) oraz bezpieczniejszych instrumentów finansowych (np. obligacje). Procentowy udział poszczególnych aktywów jest bardzo różny i zależy od strategii inwestycyjnej danego produktu TFI. Fundusze mieszane w dłuższej perspektywie czasu i przy dobrej koniunkturze mogą przynieść bardzo atrakcyjną stopę zwrotu ? znacznie wyższą od funduszy bezpiecznych czy tradycyjnych lokat bankowych.

Fundusze agresywne, w których większość kapitału jest lokowane w akcje mogą przynieść ogromne zyski jak i straty. W przypadku wysokiego wzrostu gospodarczego wyniki niektórych funduszy sięgają kilkudziesięciu procent w skali roku! W przypadku bessy trzeba się jednak liczyć z równie wysokimi stratami.

Uczestnictwo w funduszach jest raczej formą długoterminowego oszczędzania, która przynosi zadowalające rezultaty w przypadku regularnego dokonywania wpłat (najlepiej co miesiąc lub kwartał). Ponadto większość Towarzystw Funduszy Inwestycyjnych umożliwia swoim klientom swobodne dokonywanie wypłat, choć trzeba się liczyć z tym, że zbyt częste wypłacanie pieniędzy może negatywnie wpłynąć na finalną stopę zwrotu (podatek Belki). Osoby orientujące się w rynkach finansowych mogą również samodzielnie budować swój portfel.

 

Czym kierować się przy wyborze produktu oszczędnościowego i inwestycyjnego?

Głównym czynnikiem warunkującym nasz wybór powinny być przede wszystkim: indywidualne podejście do ryzyka oraz horyzont czasowy inwestycji. W przypadku krótkoterminowych inwestycji dobrym rozwiązaniem dla osób ceniących sobie bezpieczeństwo są tradycyjne rozwiązania w postaci lokat terminowych lub kont oszczędnościowych. Osoby chcące osiągać wyższe stopy zwrotu mogą się zainteresować produktami strukturyzowanymi, a w dłuższym okresie również funduszami inwestycyjnymi. Bardzo dobrą alternatywą w przypadku długoterminowych i bezpiecznych inwestycji jest także III filar emerytalny (Indywidualne Konto Emerytalne lub Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego). Dużą korzyścią w przypadku IKE jest fakt, że pieniądze na rachunku można pomnażać korzystając z odnawialnej lokaty bankowej, rachunku oszczędnościowego lub funduszu inwestycyjnego (w zależności od strategii inwestycyjnej). Co prawda zgromadzone środki można wypłacić dopiero po ukończeniu 60 roku życia, jednak poprzez systematyczne oszczędzanie i wykorzystanie procentu składanego można w ciągu 20-30 lat zgromadzić sporą ilość kapitału. Dodatkową zachętą może być fakt, iż osoby korzystające z IKE są zwolnione z 19% podatku Belki, co może przełożyć się na dodatkowe kilkanaście tysięcy złotych oszczędności.

 

autor: Robert Banaszak

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here