Kalkulator odsetek ustawowych

Kalkulator odsetek ustawowych

Zacznij od wyboru rodzaju odsetek — to on decyduje o stawce i podstawie prawnej:

• odsetki ustawowe za opóźnienie — nieterminowa zapłata długu, faktury wystawionej konsumentowi, raty (art. 481 KC); to ustawienie domyślne,
• odsetki ustawowe kapitałowe — wynagrodzenie za korzystanie z cudzego kapitału, np. pożyczka bez ustalonego oprocentowania (art. 359 KC),
• odsetki w transakcjach handlowych — faktury między przedsiębiorcami, ze stawką ustalaną na całe półrocze.

Potem wpisujesz kwotę i dwie daty. Termin płatności to dzień, w którym pieniądze miały wpłynąć — sam ten dzień nie liczy się do opóźnienia. Data zapłaty to dzień, w którym dług został spłacony; jeśli wciąż nie jest, zostaw dzisiejszą datę, a zobaczysz odsetki narosłe do dziś.

Wynik pokazuje kwotę odsetek i zastosowaną stawkę. Gdy w trakcie opóźnienia zmieniła się stopa referencyjna NBP, kalkulator dzieli okres na przedziały i wypisuje w tabeli daty graniczne, liczbę dni, stawkę oraz odsetki cząstkowe.

Przy transakcjach handlowych dochodzi pytanie o dłużnika: gdy jest nim publiczny podmiot leczniczy, stawka spada o 2 punkty procentowe.

W Ustawieniach zaawansowanych są dwa przełączniki. Pierwszy przesuwa termin przypadający w sobotę lub dzień ustawowo wolny na następny dzień roboczy (art. 115 KC) — wtedy opóźnienie zaczyna się dopiero po przesuniętym terminie. Drugi każe liczyć rok przestępny jako 366 dni; domyślnie kalkulator dzieli przez 365 dni, jak w utrwalonej praktyce.

Odsetki ustawowe, za opóźnienie i handlowe: czym się różnią

Trzy nazwy brzmią podobnie, ale opisują trzy różne roszczenia i trzy różne stawki.

Rodzaj	Kiedy się należą	Stawka roczna	Podstawa
Ustawowe (kapitałowe)	Korzystanie z cudzego kapitału, gdy tak stanowi umowa, ustawa albo orzeczenie	stopa NBP + 3,5 pp	art. 359 KC
Ustawowe za opóźnienie	Każde opóźnienie w zapłacie, niezależnie od szkody i winy dłużnika	stopa NBP + 5,5 pp	art. 481 KC
W transakcjach handlowych	Nieopłacona faktura między przedsiębiorcami	stopa NBP + 10 pp (+ 8 pp: publiczny podmiot leczniczy)	ustawa z 8 marca 2013 r.

Odsetki ustawowe (kapitałowe) to wynagrodzenie za korzystanie z cudzego kapitału. Same z siebie nie powstają — należą się tylko wtedy, gdy wynika to z czynności prawnej, z ustawy, z orzeczenia sądu albo z decyzji innego organu.

Odsetki ustawowe za opóźnienie należą się za samo opóźnienie w zapłacie, również bez wezwania: wierzyciel może ich żądać, choćby nie poniósł żadnej szkody i choćby opóźnienie wynikało z okoliczności, za które dłużnik nie odpowiada. To najczęstszy przypadek — nieopłacona faktura, niespłacona rata, zasądzona kwota.

Odsetki w transakcjach handlowych zastępują stawkę kodeksową: art. 4a ustawy z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych wprost wyłącza stosowanie art. 481 § 2 KC, więc przedsiębiorca rozliczający się z innym przedsiębiorcą liczy odsetki wyższe niż kodeksowe.

W praktyce: konsument spóźniający się z ratą to art. 481 KC, pożyczka bez ustalonego oprocentowania to art. 359 KC, a niezapłacona faktura między firmami to ustawa o transakcjach handlowych.

Zaległości podatkowe i składki ZUS mają własne, wyższe stawki i własne zasady zaokrąglania — ten kalkulator ich nie liczy. Policzysz je w kalkulatorze odsetek podatkowych i kalkulatorze odsetek ZUS.

Ile wynoszą odsetki ustawowe w 2026 r.

Stan na 9 września 2026 r. Od 5 marca 2026 r. stopa referencyjna NBP wynosi 3,75 %, a stawki odsetek cywilnych są takie:

• odsetki ustawowe (kapitałowe): 7,25 % w stosunku rocznym — maksymalne 14,50 %,
• odsetki ustawowe za opóźnienie: 9,25 % — maksymalne 18,50 %,
• odsetki w transakcjach handlowych: 13,75 % od 1 lipca do 31 grudnia 2026 r., a gdy dłużnikiem jest publiczny podmiot leczniczy — 11,75 %.

Każda z nich to stopa referencyjna powiększona o stały narzut: 3,75 % + 3,5 pp = 7,25 %, 3,75 % + 5,5 pp = 9,25 %, a w transakcjach handlowych 3,75 % + 10 pp = 13,75 %. Stawki maksymalne to dwukrotność stawek kodeksowych (art. 359 § 2¹ i 481 § 2¹ KC).

Stawki odsetek kodeksowych zmieniają się w dniu, w którym Rada Polityki Pieniężnej zmienia stopę referencyjną — z mocy samej ustawy. Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości tylko ogłasza nową wysokość w Monitorze Polskim i ukazuje się kilka tygodni później, ze wskazaniem dnia decyzji NBP. Jeśli więc RPP obniży stopy, nowa stawka obowiązuje od dnia decyzji, a nie od dnia publikacji obwieszczenia.

Odsetki w transakcjach handlowych działają inaczej: art. 11b ustawy zamraża stawkę na całe półrocze, według stopy z 1 stycznia albo z 1 lipca. Zmiana stóp w środku półrocza nie rusza tej stawki.

Tabela odsetek ustawowych od 2016 r.

Obecne zasady (stopa referencyjna plus 3,5 albo 5,5 punktu procentowego) obowiązują od 1 stycznia 2016 r. Poniżej wszystkie stawki od tej daty — przydają się, gdy liczysz odsetki za dłuższy okres wstecz.

Obowiązuje od	Odsetki ustawowe (art. 359 KC)	Odsetki za opóźnienie (art. 481 KC)
1.01.2016	5,00 %	7,00 %
18.03.2020	4,50 %	6,50 %
9.04.2020	4,00 %	6,00 %
29.05.2020	3,60 %	5,60 %
7.10.2021	4,00 %	6,00 %
4.11.2021	4,75 %	6,75 %
9.12.2021	5,25 %	7,25 %
5.01.2022	5,75 %	7,75 %
9.02.2022	6,25 %	8,25 %
9.03.2022	7,00 %	9,00 %
7.04.2022	8,00 %	10,00 %
6.05.2022	8,75 %	10,75 %
9.06.2022	9,50 %	11,50 %
8.07.2022	10,00 %	12,00 %
8.09.2022	10,25 %	12,25 %
7.09.2023	9,50 %	11,50 %
5.10.2023	9,25 %	11,25 %
8.05.2025	8,75 %	10,75 %
3.07.2025	8,50 %	10,50 %
4.09.2025	8,25 %	10,25 %
9.10.2025	8,00 %	10,00 %
6.11.2025	7,75 %	9,75 %
4.12.2025	7,50 %	9,50 %
5.03.2026	7,25 %	9,25 %

Dwie pozycje z wiosny 2020 r. nie mają własnego obwieszczenia Ministra Sprawiedliwości — pierwsze obwieszczenie z tego roku dotyczy dopiero stawek od 29 maja. Stawki 4,50/6,50 % i 4,00/6,00 % wynikają wprost z art. 359 i 481 KC oraz z decyzji NBP.

Jak obliczyć odsetki ustawowe

Wzór jest jeden:

odsetki = kwota × stawka roczna × liczba dni ÷ 365

Liczbę dni ustalasz od dnia następnego po terminie płatności do dnia zapłaty włącznie. Dnia terminu się nie liczy — w tym dniu dłużnik jeszcze nie jest w opóźnieniu (art. 111 § 2 KC). Jeśli termin wypadał w sobotę, niedzielę albo dzień ustawowo wolny, przesuwa się na najbliższy dzień roboczy (art. 115 KC), a odsetki zaczynają biec dopiero po nim. Dni policzysz też osobno w kalkulatorze ilości dni.

Wynik zaokrągla się do pełnych groszy — dopiero na końcu, po zsumowaniu wszystkich okresów. Odsetek nie dolicza się do kwoty długu i nie liczy odsetek od odsetek: art. 482 § 1 KC pozwala na to dopiero od chwili wytoczenia powództwa albo po zgodzie stron.

Przykład 1: jedna stawka

Faktura na 10 000 zł z terminem płatności 25 marca 2026 r., zapłacona 30 kwietnia 2026 r.

• opóźnienie: od 26 marca do 30 kwietnia, czyli 36 dni,
• stawka: 9,25 % (odsetki ustawowe za opóźnienie od 5 marca 2026 r.),
• rachunek: 10 000 zł × 9,25 % × 36 ÷ 365 = 91,23 zł.

Przykład 2: zmiana stopy w trakcie opóźnienia

Ta sama kwota 10 000 zł, termin płatności 20 lutego 2026 r., zapłata 20 marca 2026 r. W środku tego okresu, 5 marca, stawka spadła z 9,50 % na 9,25 % — więc okres dzieli się na dwa:

• 21 lutego – 4 marca: 12 dni po 9,50 % → 10 000 zł × 9,50 % × 12 ÷ 365 = 31,23 zł,
• 5–20 marca: 16 dni po 9,25 % → 10 000 zł × 9,25 % × 16 ÷ 365 = 40,55 zł,
• razem 28 dni i 71,78 zł odsetek.

Nowa stawka obowiązuje od dnia decyzji NBP włącznie. Kalkulator robi ten podział automatycznie i pokazuje go w tabeli okresów pod wynikiem.

Odsetki w transakcjach handlowych

Transakcja handlowa to odpłatna dostawa towaru albo odpłatne świadczenie usługi między przedsiębiorcami, zawarta w związku z prowadzoną działalnością. Jeśli spełniłeś swoje świadczenie i nie dostałeś zapłaty w terminie, odsetki przysługują Ci bez wezwania — za okres od dnia wymagalności do dnia zapłaty (art. 7 ust. 1 ustawy).

Stawkę ustala się raz na pół roku według stopy referencyjnej NBP z 1 stycznia albo z 1 lipca (art. 11b). Do 31 grudnia 2019 r. obowiązywała jedna stawka — stopa referencyjna plus 8 punktów procentowych. Od 1 stycznia 2020 r. są dwie: plus 10 punktów w zwykłych transakcjach i plus 8 punktów, gdy dłużnikiem jest publiczny podmiot leczniczy.

Okres	Stawka podstawowa	Dłużnik: publiczny podmiot leczniczy
1.01–30.06.2020	11,50 %	9,50 %
1.07–31.12.2020	10,10 %	8,10 %
1.01–30.06.2021	10,10 %	8,10 %
1.07–31.12.2021	10,10 %	8,10 %
1.01–30.06.2022	11,75 %	9,75 %
1.07–31.12.2022	16,00 %	14,00 %
1.01–30.06.2023	16,75 %	14,75 %
1.07–31.12.2023	16,75 %	14,75 %
1.01–30.06.2024	15,75 %	13,75 %
1.07–31.12.2024	15,75 %	13,75 %
1.01–30.06.2025	15,75 %	13,75 %
1.07–31.12.2025	15,25 %	13,25 %
1.01–30.06.2026	14,00 %	12,00 %
1.07–31.12.2026	13,75 %	11,75 %

Obok odsetek należy Ci się rekompensata za koszty odzyskiwania należności, też bez wezwania (art. 10 ust. 1). Jej wysokość zależy od wartości świadczenia: 40 euro przy kwocie do 5 000 zł, 70 euro powyżej 5 000 zł i poniżej 50 000 zł oraz 100 euro od 50 000 zł w górę. Równowartość w złotych liczy się po średnim kursie NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc wymagalności.

Jeśli zamiast czekać na zapłatę wolisz sfinansować fakturę od razu, koszt takiego rozwiązania policzysz w kalkulatorze faktoringu.

Odsetki maksymalne

Odsetki umowne mają górną granicę. Maksymalna wysokość odsetek z czynności prawnej to dwukrotność odsetek ustawowych (art. 359 § 2¹ KC), a maksymalne odsetki za opóźnienie — dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie (art. 481 § 2¹ KC). Od 5 marca 2026 r. daje to 14,50 % i 18,50 % rocznie.

Gdy umowa przewiduje więcej, nie jest przez to nieważna: należą się odsetki maksymalne (art. 359 § 2² i art. 481 § 2² KC). Nadwyżka jest bezskuteczna. Postanowienia umowne nie mogą tego wyłączyć ani ograniczyć — także wtedy, gdy strony wybrały prawo obce.

Ma to znaczenie przy pożyczkach i kredytach: jeśli umowa przewiduje oprocentowanie nominalne wyższe niż 14,50 % w skali roku, dłużnik zapłaci dziś najwyżej tyle. Odsetki maksymalne nie obejmują jednak prowizji ani opłat, więc całkowity koszt bywa znacznie wyższy — porównasz go kalkulatorem RRSO.

Najczęstsze pytania

Od kiedy naliczać odsetki ustawowe?
Od dnia następnego po terminie płatności. Dzień terminu jeszcze nie jest opóźnieniem (art. 111 § 2 KC), a jeśli wypadał w sobotę lub dzień ustawowo wolny, termin przesuwa się na najbliższy dzień roboczy (art. 115 KC).

Czy można żądać odsetek od odsetek?
Zasadniczo nie. Od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się doliczyć je do dłużnej sumy (art. 482 § 1 KC).

Odsetki ustawowe a odsetki umowne — co ma pierwszeństwo?
Umowne, o ile mieszczą się w granicy odsetek maksymalnych. Odsetki ustawowe obowiązują wtedy, gdy strony niczego nie ustaliły; przy opóźnieniu wierzyciel może też żądać odsetek według wyższej stopy, jeśli sama wierzytelność jest wyżej oprocentowana (art. 481 § 2 KC).

Jak wezwać do zapłaty z odsetkami?
Podaj kwotę główną, termin płatności, datę sporządzenia wezwania i kwotę odsetek na ten dzień wraz z zastrzeżeniem, że rosną do dnia zapłaty. Przy transakcjach handlowych odsetki należą się bez wezwania, więc pismo tylko dokumentuje roszczenie. Gdy wezwanie nie skutkuje, zostaje pozew, a po nim egzekucja — jej koszt oszacujesz w kalkulatorze kosztów komorniczych.

Czy odsetki liczy się za dzień zapłaty?
Tak — dzień zapłaty wlicza się do okresu opóźnienia. To utrwalona praktyka, a nie osobny przepis Kodeksu cywilnego; tak samo liczy się odsetki podatkowe.

Ile wynoszą odsetki za opóźnienie od faktury B2B?
Od 1 lipca do 31 grudnia 2026 r. — 13,75 % rocznie, a gdy dłużnikiem jest publiczny podmiot leczniczy — 11,75 %. To odsetki z ustawy o transakcjach handlowych, wyższe od kodeksowych 9,25 %.