Faktoring jako usługa finansowa, pozwalająca przedsiębiorcom pozyskiwać na bieżąco środki za dostarczone towary i zrealizowane usługi, sprawdza się szczególnie wtedy, kiedy kontrahent zwleka z zapłatą. Choć z pozoru może się wydawać, że faktoring sprawdzi się tylko w nielicznych, podbramkowych sytuacjach, to jednak w Polsce mnóstwo firm korzysta z tego na co dzień. Jak się okazuje, wielu właścicieli bardziej ceni sobie szybsze pozyskanie środków, nawet jeśli nie będą one stanowiły 100% swojej wyjściowej wartości. Bowiem usługa faktoringu jest płatna.

Co to jest Faktoring?

Faktoring jest usługą finansową dającą możliwość wykupienia od przedsiębiorcy faktur z odroczonym terminem płatności. Podmiotem dokonującym takiego wykupu nieprzeterminowanych wierzytelności jest firma faktoringowa. Z usługi faktoringu przedsiębiorca korzysta wtedy, gdy potrzebuje środków finansowych “na już”, a kontrahent nie śpieszy się z uregulowaniem należności. Wówczas następuje przejęcie ryzyka niewypłacalności odbiorcy przez firmę świadczącą usługi faktoringowe. Usługa ta jest oczywiście płatna.

Niejedna firma, działająca na rynku wystawia swoim odbiorcom faktury, których termin płatności jest odroczony. Ma to swoje zalety, gdyż przyczynia się to do poprawy wizerunku marki oraz zachęca klientów do kupowania towarów bądź korzystania z usług. Jednak sporym minusem takiej polityki biznesowej jest nieraz długie oczekiwanie na należności, co w skrajnych przypadkach może nawet sprawić, że przedsiębiorstwo straci płynność finansową. Gdyby nie faktoring, to właściciel firmy, aby móc dalej działać, musiałby zaciągnąć kredyt firmowy, który nie dość, że będzie znacznie droższy, ale też będzie wymagał odpowiedniej zdolności kredytowej, a nie każda firma takową posiada.

Kto uczestniczy w procesie faktoringu?

Choć umowa faktoringowa zasadniczo zawierana jest tylko między dwiema stronami – sprzedającą faktury i wykupującą faktury – to de facto cały proces dotyczy trzech podmiotów, którymi są:

  • faktorant – firma korzystająca z usług faktoringowych, sprzedaje nieprzeterminowane faktury,
  • faktor – bank albo inna firma, która wykupuje nieprzeterminowane faktury od faktoranta, a następnie przyjmuje zapłatę od kontrahenta,
  • kontrahent – podmiot, któremu faktorant wystawił faktury z odroczonym terminem płatności, a który zapłaci bezpośrednio już nie faktorantowi, lecz faktorowi.

Warto pamiętać o tym, że kontrahent może uregulować fakturę w późniejszym terminie, co nie oznacza, że staje się on niewiarygodny. Jednakże, dowiedziawszy się, że doszło do usługi faktoringu może pomyśleć, iż faktorant uważa go za nieuczciwego odbiorcę, który mu nie zapłaci. Może to popsuć obustronne relacje. Dlatego też wielu przedsiębiorców wybiera faktoring tajny, w którym to kontrahent nie jest informowany o zmianie wierzyciela.

Jak działa faktoring?

Faktura z odroczonym terminem płatności to taka, w której odroczenie płatności może wynieść 30 albo 60 dni. Teoretycznie więc przedsiębiorca może nie zobaczyć pieniędzy za sprzedany towar bądź wykonaną usługę nawet przez dwa miesiące. Aby mieć bieżące środki sięgnie on więc po usługę faktoringu. Faktor wykupi fakturę, ale nie zapłaci od razu całej wartości faktury. Faktorant może liczyć na natychmiastowe przelanie mu 80-90% kwoty. Resztę, czyli 10-20% sumy faktor odda faktorantowi dopiero po opłaceniu faktury przez kontrahenta.

Oczywiście, faktorant musi zapłacić faktorowi za wykonaną usługę. Na koszty mogą się składać:

  • prowizja przygotowawcza – wynosi zazwyczaj od 0,1% do 3% limitu faktoringowego,
  • prowizja faktoringowa – liczona od całościowej wartości brutto na fakturze, wynosi zazwyczaj od 0,2% do 3% w skali miesiąca,
  • odsetki kapitałowe dla faktora – liczone zazwyczaj od zaliczki wynoszącej 80-90% wartości, a ich maksymalna wysokość w skali roku jest określona ustawowo.

Trzeba zdawać sobie sprawę, że każda firma faktoringowa trochę inaczej określa koszty za swoje usługi, a nie wszystkie z ww. elementów występują w umowach faktoringowych.

Przykład. Pani Weronika prowadzi firmę i 11 marca wystawiła swojemu kontrahentowi fakturę z odroczonym terminem płatności, wynoszącym 30 dni – czyli do 10 kwietnia. Wartość brutto faktury wynosi 13 000 zł. Pani Weronika zdecydowała się skorzystać z usługi faktora. Dzięki temu uzyskała od razu 80% należnej kwoty, czyli 10 400 zł. Faktor nie naliczył prowizji przygotowawczej, ale naliczył prowizję faktoringową oraz odsetki. Prowizja wyniosła 1,8% od całości kwoty brutto, czyli:

prowizja dla faktora = 13 000 zł x 1,8% = 234 zł

Odsetki na dzień 11 marca mogły maksymalnie wynosić 18,5%, tak więc w przypadku Pani Weroniki wyniosą one:

odsetki = (10 400 zł x 18,5% x 30)/365 = 158,14 zł

Pani Weronika poniesie łączny koszt wynoszący 392,14 zł. Kontrahent dokona płatności za fakturę 10 kwietnia i wówczas faktor wpłaci na rzecz firmy Pani Weroniki pozostałe 2600 zł.

Dobra wiadomość dla wielu przedsiębiorców potrzebujących faktoringu jest taka, że współcześnie można bardzo wygodnie skorzystać z usługi online.

Pokazujący jak w praktyce działa faktoring przykład odnosi się do podstawowego z ww. rodzajów usług faktoringu, a mianowicie do faktoringu pełnego.

Warto w tym miejscu dodać, że faktoring działa w jeszcze jeden, dość pożyteczny dla przedsiębiorstw sposób. Jest to szczególnie przydatne w sytuacjach, kiedy pojawili się całkiem nowi, dotąd nieznany firmie kontrahenci. Choć w biznesie wzajemnie zaufanie powinno być podstawą, to jednak dobrze jest je żywić w ograniczonym zakresie. Żaden producent, sprzedawca czy usługodawca nie może mieć wiedzy, czy odbiorca, z którym nigdy wcześniej nie miał do czynienia rzeczywiście terminowo ureguluje należność. Faktoring pozwala to sprawdzić.

Jakie są rodzaje faktoringu?

Faktoring różni się ze względu na charakter wierzytelności, ciężar odpowiedzialności związany z przejęciem ryzyka niewypłacalności kontrahenta, ze względu na rodzaj podmiotu świadczącego usługi faktoringu, ze względu na liczbę faktur, wykupionych od przedsiębiorcy, a także, ze względu na decyzję o informowaniu kontrahenta albo braku informowania o świadczeniu usługi faktoringu. Poniżej wymieniamny najpopularniejsze odmiany faktoringu. Wszystkie dostępne rodzaje faktoringu opisaliśmy w osobnym artykule.

Poniżej przedstawiamy najpopularniejsze rodzaje faktoringu:

Dla kogo faktoring może okazać się świetnym rozwiązaniem?

Faktoring to znakomite rozwiązanie dla każdego przedsiębiorcy, który wystawia faktury z odroczonym terminem płatności. Z jednej strony zachowa dobrą opinię na rynku, jako marka, która pozwala swoim klientom nieco później uregulować należność, z drugiej zachowa płynność środków, dzięki czemu będzie nieprzerwanie działać i się rozwijać. Większa efektywność faktoringu występuje przy większej skali współpracy. Firmy, które mają wielu kontrahentów, mogą przekazywać nawet wszystkie faktury faktorowi (faktoring globalny) i nie martwić się o pieniądze. Ale nawet przy realizacji zaledwie jednej wierzytelności (faktoringu pojedynczy) będzie to miało pozytywny efekt, bo zawsze pieniądze trafią na konto niemal od razu.

Jakie są zalety faktoringu?

Niewątpliwe zalety faktoringu są następujące:

  • poprawa płynności finansowej firmy,
  • poczucie bezpieczeństwa finansowego,
  • możliwość natychmiastowego przeznaczenia środków na dalszą działalność bądź inwestycję,
  • oddalenie widma zawieszenia działalności gospodarczej z powodu braku bieżących środków,
  • weryfikacja wiarygodności klientów,
  • pomoc faktora w windykacji należności w przypadku braku płatności ze strony kontrahenta.

Warto zaznaczyć, że faktoring może okazać się bardzo dobrym rozwiązaniem dla młodych firm, dopiero wkraczających na rynek, gdyż mają one duże potrzeby szybkiego pozyskania środków. Takie przedsiębiorstwa, ze względu na to, że nie posiadają zbyt długiego stażu rynkowego mając znacznie większą szansę na skorzystanie z faktoringu niż na kredyt firmowy z banku.

Jakie są wady faktoringu?

Oto najistotniejsze wady faktoringu:

  • koszty, które trzeba odjąć od wartości uzyskanej z faktury,
  • pogorszenie wizerunku firmy, która może uchodzić za niewypłacalną, skoro szybko potrzebuje środków,
  • pogorszenie relacji z kontrahentem w przypadku faktoringu jawnego,
  • obowiązek zwrotu środków faktorowi, jeżeli kontrahent nie wywiąże się z płatności, co występuje w faktoringu niepełnym.

Niekiedy może być tak, że potencjalnie nowy kontrahent nie zdecyduje się na kupno produktu bądź usługi, dowiedziawszy się wcześniej, że przedsiębiorca regularnie korzysta z usług faktoringowych. Czasami trafiają się klienci, którzy odczuwają lęk przed cesją wierzytelności, pomimo tego, że przy faktoringu nic im nie grozi.

Kto może korzystać z faktoringu?

Generalnie rzecz biorąc z usług faktoringu może skorzystać praktycznie każdy przedsiębiorca, którego wierzytelności są niewymagalne i bezsporne. W praktyce mogą to być:

  • jednoosobowe działalności gospodarcze,
  • spółki,
  • małe, średnie i duże firmy,
  • freelancerzy,
  • startupy.

Niestety, skorzystanie z faktoringu nie zawsze będzie możliwe. Wśród czynników, które mogą bardzo utrudnić lub wręcz uniemożliwić świadczenie usług przez faktora należy wymienić następujące:

  • poważne problemy finansowe firmy,
  • transakcje gotówkowe, stanowiące większość sprzedaży,
  • duże ryzyko niewypłacalności kontrahenta,
  • brak stałych odbiorców,
  • częste reklamacje klientów,
  • oparcie działalności na zależności kapitałowej albo personalnej,
  • niestandardowe formy sprzedaży,
  • stosowanie płatności ratalnych.

Włażenie któreś z powyższych zjawisk może być powodem odrzucenia wniosku faktoringowego przez faktora.

Faktoring a regulacje prawne

W polskim prawie brakuje osobnych ustaw bądź szczególnych przepisów regulujących zjawisko faktoringu. Czy to oznacza, że faktoring jest nielegalny? Nic bardziej mylnego. Strony faktoringu mogą jak najbardziej zawierać umowy i je uskuteczniać. Jest to dozwolone na bazie następujących przepisów:

  1. Art. 353 z indeksem 1 Kodeksu cywilnego. Mowa jest tutaj o swobodzie zawierania umów. Umowa faktoringowa należy do tzw. umów nienazwanych, które wyczerpują treść niniejszego przepisu. Głosi on, że strony mogą zawrzeć ze sobą umowę, o ile jej treść albo cel będą zgodne z prawem, zasadami współżycia społecznego ani właściwości stosunku.
  2. Art. 509 Kodeksu cywilnego. Traktuje o cesji wierzytelności. Wierzyciel ma prawo przekazać wierzytelność na rzecz osoby trzeciej. Odbywa się to bez zgody dłużnika. Nabywca wierzytelności otrzymuje także wszelkie prawa związane z wierzytelnością, w tym prawo do odsetek. Jest to istota faktoringu.
  3. Konwencja ottawska z 28 maja 1988 roku. Akt normatywny prawa międzynarodowego, w którym została określona definicja faktoringu oraz strony umowy. Dzięki temu możliwy stał się także faktoring międzynarodowy. Konwencja wyraźnie określiła, że faktoring nie jest tym samym co wykup długów.

Każdy przedsiębiorca zainteresowany zawarciem umowy faktoringu może być zatem pewny, że działa zgodnie z prawem.

Przeczytaj również: